Magazin
Moderator
ABD merkezli yer gözlem şirketi Planet Labs PBC tarafından kaydedilen uydu görüntüleri, İran’ın İsfahan ve Natanz’daki nükleer tesislerinde hasar gören iki binanın üzerine yeniden çatı inşa edildiğini ortaya koydu. Söz konusu çalışmalar, kamuoyunda "12 Gün Savaşı" olarak anılan çatışmaların sona ermesinden bu yana tesislerde tespit edilen ilk kayda değer hareketlilik olarak değerlendiriliyor.
BOMBARDIMAN SONRASI KRİTİK KURTARMA ÇABASI
Uzmanlara göre yürütülen inşaat faaliyetleri, bombardıman sırasında İsrail veya ABD tarafından tespit edilmeden ayakta kalmış olabilecek hassas nükleer ekipman ve materyallerin kurtarılmasına yönelik bir girişime işaret ediyor.
The Telegraph’ın haberine göre, söz konusu hareketlilik Aralık ayının başından bu yana gözlemleniyor. Bu süreçte İran, bir yandan ülke genelinde artan protestolarla karşı karşıya kalırken, diğer yandan ABD’nin olası askeri müdahale tehditleriyle baskı altında kaldı.
Haziran ayında, ABD’nin müdahalesiyle sona eren ve İsrail’in 12 gün süren askeri operasyonunun ardından İran yönetimi, önceliğini balistik füze cephaneliğini yeniden inşa etmeye verdi.
TAHRAN’DAN MEYDAN OKUMA: HÜRMÜZ BOĞAZI’NDA GERÇEK MERMİLİ TATBİKAT
Haberde, Tahran yönetiminin meydan okuma niteliğinde bir adım olarak, dünyanın en yoğun deniz yollarından biri olan Basra Körfezi’nde, iki ABD destroyerine yalnızca birkaç mil mesafede gerçek mermili deniz tatbikatları düzenlemeye hazırlandığı belirtilmişti.
İran, 31 Ocak’ta Basra Körfezi’nde askeri tatbikatlara başladı. Al Jazeera’ya göre tatbikatlar, ABD donanmasının taarruz gücüne çok yakın bir mesafede gerçek mühimmatla atışlar içeriyor.
İran donanmasının büyük bölümü, Körfez girişindeki stratejik konumda yer alan Hürmüz Boğazı’na konuşlandırıldı. Tatbikat senaryoları arasında, ABD saldırısı durumunda USS Abraham Lincoln nükleer uçak gemisine yönelik misilleme de bulunuyor.
Tatbikatlara, savaş gemilerine füze ateşleyebilen hızlı saldırı botlarının öncülük etmesi bekleniyor. Hürmüz Boğazı’nda başlayacağı bildirilen tatbikatların iki gün sürmesi öngörülüyor. Uzmanlar, boğazın küresel enerji arzı açısından kritik bir dar boğaz konumunda olduğuna dikkat çekiyor.
ABD GEMİLERİYLE DOĞRUDAN ÇATIŞMA RİSKİ
Gelişmeler, Donald Trump’ın İran’a karşı deniz ve hava unsurlarının saldırı menziline konuşlandırılması yönündeki talimatının ardından bölgeye sevk edilen ABD savaş gemileriyle doğrudan bir çatışma riski doğabileceği endişelerini artırdı.
ABD ordusu, tatbikatlara öncülük etmesi beklenen İslam Devrim Muhafızları Ordusu’nu (IRGC), hava sahası ihlallerinden ve yüksek hızlı botlarla ABD unsurlarına tehlikeli yakınlaşmalardan kaçınması konusunda uyardı.
CENTCOM: ABD DÜNYANIN EN ÖLÜMCÜL GÜCÜDÜR
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) tarafından yapılan açıklamada,
“IRGC’nin güvensiz eylemlerine müsamaha göstermeyeceğiz. ABD ordusu dünyanın en iyi eğitimli ve en ölümcül gücüdür” ifadeleri kullanıldı.
Gerilimi tırmandıran bir diğer adımda ise Tahran, Hürmüz Boğazı’nın ana kuzey deniz ulaşım hattında tatbikat icra edileceğini denizcilere radyo anonslarıyla duyurdu. En dar noktasında yaklaşık 21 mil genişliğe sahip olan boğazdan, her gün ortalama 100 gemi geçiyor ve dünya günlük petrol üretiminin yaklaşık yüzde 20’si bu güzergâh üzerinden taşınıyor.
HÜRMÜZ BOĞAZI TEHDİDİ: KÜRESEL ENERJİDE FELÇ SENARYOSU
Analistler, tatbikatların iki temel mesaj taşıdığı görüşünde birleşiyor.
İlk olarak, İran’ın topraklarına yönelik bir saldırıya karşılık Hürmüz Boğazı’nı kapatma tehdidini hayata geçirebileceğini ve bunun küresel enerji arzını ciddi biçimde sekteye uğratabileceğini göstermek.
Uzmanlar, İran’ın tam kapsamlı bir ablukayı uzun süre sürdürebilme kapasitesinin tartışmalı olduğunu belirtse de, böylesi bir tehdidin dahi piyasalarda sert dalgalanmalara ve enerji fiyatlarında hızlı artışlara yol açabileceği vurgulanıyor.
İkinci mesajın ise, İran’ın son dönemde yaşadığı askeri kayıplara rağmen gemi savar seyir füzesi kapasitesini hâlâ koruduğunu ortaya koymak olduğu ifade ediliyor.
The Telegraph’a göre bu kabiliyet, bölgede konuşlu ABD güçleri için doğrudan bir tehdit oluşturuyor. Bu güçler arasında Arap Denizi’ndeki USS Abraham Lincoln uçak gemisi taarruz grubu, Hürmüz Boğazı’nda devriye gezen iki güdümlü füze destroyeri ve Körfez’de asimetrik "sürü" saldırılarına karşı konuşlandırılmış üç kıyı muharebe gemisi bulunuyor.
PATLAMA SONRASI İRAN’DA PANİK VE SÖYLENTİLER
Öte yandan, Güney İran’da cumartesi günü bir apartman binasında meydana gelen ve yetkililerin muhtemelen gaz kaçağından kaynaklandığını belirttiği ölümcül patlama, ülkede hâkim olan gergin atmosferi daha da artırdı.
Bender Abbas liman kentinde sekiz katlı bir binada meydana gelen patlamada, en az bir kişi hayatını kaybetti, 14 kişi yaralandı. Devrim Muhafızları’na yakınlığıyla bilinen Fars Haber Ajansı, yaralıların hastanelere kaldırıldığını bildirdi.
'PSİKOLOJİK SAVAŞ'
Patlamanın ardından sosyal medyada dolaşıma giren doğrulanmamış iddialar, olayın ABD veya İsrail öncülüğünde, Devrim Muhafızları Deniz Kuvvetleri Komutanı Tuğamiral Alireza Tangsiri’ye yönelik bir suikast girişimi olduğu yönündeydi. Ancak Devrim Muhafızları, söz konusu iddiaları yalanlayarak bunları İsrail istihbaratının yürüttüğü "psikolojik savaş" olarak nitelendirdi.
DİPLOMASİ CEPHESİNDE ÇELİŞKİLİ MESAJLAR
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Trump’ın tehditleri devam ettiği sürece ABD ile müzakere edilmeyeceğini açıkladı. Buna karşın İran Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi Başkanı Ali Laricani, görüşmelere ilişkin hazırlıkların sürdüğünü belirtti.
Fox News’e verdiği röportajda Trump İran'a yönelik tehditlerini sürdürürken, görüşmelerin sürdüğünü de belirtti. Trump'ın açıklamaları şöyle: Planımızı açıklayamayız. Eğer (bölgedeki müttefiklere) onlara planı söyleseydim, bu planı size söylemek kadar kötü, hatta muhtemelen daha da vahim olurdu. Ama bakın, plan şu ki; İran bizimle konuşuyor. Bir şeyler yapıp yapamayacağımıza bakacağız. Aksi takdirde neler olacağını göreceğiz. Oraya doğru giden büyük bir filomuz var; Venezuela'da sahip olduğumuzdan daha da büyük.
"TRUMP BOŞ TEHDİTLER SAVURMUYOR"
İran-ABD gerilimine ilişkin İsrail’de yayın yapan Kanal 12 televizyonuna konuşan İsrail Büyükelçisi Mike Huckabee, İran’daki muhaliflere seslenerek, "Trump boş tehditler savurmuyor; söylediklerini yerine getirir" dedi.
Trump’ın İran’ın nükleer programını sona erdirecek “barışçıl bir çözüm” arayışında olduğunu savunan Huckabee, bu nedenle nihai saldırı kararının henüz verilmediğini ifade etti. Ancak ABD’nin, İsrail’e verdiği açık destekle 22 Haziran’da İran’daki üç nükleer tesise yönelik saldırıda bunu zaten kanıtladığını vurguladı.
TAHRAN'A GİDEN UÇAK TÜRKİYE'YE GERİ DÖNDÜ
Öte yandan ABD'nin sabah saatlerinde İran'a saldırabileceği iddiası üzerine dünyanın gözü Orta Doğu'ya yönelirken, İstanbul'dan Tahran'a doğru yola çıkan bir uçağın acil kodu vererek Kırşehir semalarından geri döndüğü ve Ankara Esenboğa Havalimanı'na iniş yaptığı belirtildi. Tahran'ın hava sahasını kapatıp kapatmadığına ilişkin henüz net bir bilgiye ulaşılamadı.
NE OLMUŞTU?
ABD, İran genelinde bir süredir ekonomik şikayetler nedeniyle süregelen gösterilerde protestoculara desteğini açıklarken, Tahran yönetimiyle müzakere söylemlerinin arka planında da ülkeye saldırı seçeneklerini değerlendirmeye devam ediyor.
Ocak ayının başından bu yana ABD medyasına konuşan hükümet ve ordu yetkilileri, İran'la gerilim tırmanırken hava ve deniz gücünün de hızla Orta Doğu'ya yönlendirildiğini vurguluyor.
Buna göre, ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon) uçak gemisi taarruz grubu, gelişmiş savaş uçağı filoları ve füze savunma sistemlerini bölgeye konuşlandırıyor.
ABD Başkanı Donald Trump'ın 28 Ocak'ta İran'a doğru devasa deniz gücünün ilerlediğini açıklamasının ardından da bölgeye sevkiyatın devam ettiği belirtiliyor.
CBS News kanalının haberinde, Trump'ın açıklamasından bu yana Orta Doğu'ya ilave muhrip geminin gönderildiği ve bölgedeki muhriplerinin sayısının 6'ya çıktığı ifade edildi.
Böylece Orta Doğu'da ABD Merkez Komutanlığının (CENTCOM) sorumluluk alanına giren muhripler arasında en son gönderilen "USS Delbert D. Black" gemisinin yanı sıra "USS Spruance", "USS Murphy", "USS Frank E. Petersen", "USS McFaul" ve "USS Mitscher" bulunuyor.
Bölgede ayrıca uçak gemisi "USS Abraham Lincoln" ile kıyı muharebe gemileri "USS Canberra", "USS Tulsa" ve "USS Santa Barbara", İran'a yönelik operasyon emri verilmesini bekliyor.
Covid'den 5 kat daha güçlü! Nipah virüsü nereden çıktı, pandemiye dönüşür mü?
Kökü kazınana kadar sürecek