Teknoloji
Moderator
Afganistan’da Taliban yönetimi, kadınlar ve kız çocuklarının eğitime erişimini yasaklayan uygulamayı resmî ve kalıcı bir devlet politikası haline getirdi. Taliban’ın iktidara gelmesinin ardından yürürlüğe koyduğu kısıtlamalar, geçici bir uygulama olmaktan çıkarılarak yönetim anlayışının temel unsurlarından biri olarak tanımlandı.
2.2 MİLYON KIZ ÇOCUĞU EĞİTİMDEN MAHRUM
Uluslararası insan hakları ve eğitim kuruluşları, bu kararlarla birlikte Afganistan’ın kız çocuklarının ilkokul sonrası eğitime tamamen erişemediği dünyadaki tek ülke konumuna geldiğine dikkat çekiyor.
UNESCO verilerine göre Taliban yönetiminin eğitim politikaları nedeniyle yaklaşık 2.2 milyon kız çocuk ve genç kadın ortaöğretim ve yükseköğretim hakkından mahrum bırakıldı. Afganistan’da kız çocukları için eğitim, altıncı sınıftan sonra tamamen sona eriyor. Uzmanlar, bu durumun yalnızca bireysel bir hak ihlali değil, ülkenin uzun vadeli sosyal ve ekonomik yapısını etkileyen yapısal bir sorun olarak değerlendirilmesi gerektiğini vurguluyor.
TOPLUMSAL EŞİTSİZLİK DERİNLEŞİYOR
Taliban Eğitim Bakanlığı’nın aldığı kararlar doğrultusunda kadınlar ve kız çocukları ortaokul, lise ve üniversite düzeyinde eğitim alamıyor. Eğitim alanındaki bu kısıtlamaların, ekonomik kalkınma sürecini yavaşlattığı, sağlık hizmetlerinde nitelik kaybına yol açtığı ve toplumsal eşitsizlikleri derinleştirdiği yönünde değerlendirmeler yapılıyor. UNICEF ve UN Women tarafından yayımlanan raporlarda ise Afgan toplumunun önemli bir bölümünün kız çocuklarının eğitimine destek verdiği ve yasağın kaldırılmasını talep ettiği belirtiliyor.
Öte yandan Taliban yönetimi, yeni ceza düzenlemeleriyle birlikte Afgan toplumunu toplumsal statüye göre sınıflandıran bir sistem oluşturdu. Buna göre din alimleri, seçkinler, orta sınıf ve alt sınıf olarak ayrılan gruplara uygulanacak cezalar farklılık gösteriyor. Düzenlemelerde, suçun niteliğine bağlı olarak uyarıdan hapis ve bedensel cezalara kadar değişen yaptırımlar öngörülüyor. Hukuk çevreleri, bu yaklaşımın hukuk önünde eşitlik ilkesini zedelediğini ifade ediyor.
'KÖLELİK MEŞRULAŞTIRILDI'
Taliban yönetimi, eğitim yasağının yanı sıra ülke genelinde uygulanacak yeni ceza usullerini de kamuoyuna açıkladı. AFP’ye yansıyan bilgilere göre yeni düzenlemelerde kölelik açık biçimde tanımlanarak ceza hukukunun bir parçası haline getirildi. Metinde köleliğe ilişkin hükümler ayrıntılı şekilde yer alırken, bu uygulamanın hukuki çerçevesi de Taliban yasaları kapsamında düzenlendi.
Yeni metinde “efendi” ve “köle” ifadelerinin sıkça kullanıldığı, kölenin cezalandırılma yetkisinin ise doğrudan efendisine ait olduğu belirtiliyor. Düzenleme, uluslararası hukukta açıkça yasaklanan kölelik uygulamasının meşrulaştırılması olarak değerlendirilirken, insan hakları örgütleri bu yaklaşımın temel insan onuruyla bağdaşmadığını vurguluyor.
'İSYANCILARA ÖLÜM CEZASI'
Yeni ceza sisteminde muhaliflere yönelik hükümler de dikkat çekiyor. Taliban mahkemelerine, “isyancı” olarak tanımlanan kişilere ölüm cezası verme yetkisi tanınırken, muhalif faaliyetlere tanık olup ihbarda bulunmayanlara hapis cezası öngörülüyor. Ayrıca “günah işlendiğine tanıklık edilmesi” durumunda vatandaşlara müdahale ve cezalandırma yetkisi verilmesi, uluslararası çevrelerde tartışma konusu oldu.
DANS ETMEK VE İZLEMEK YASAK
Ceza yasasında yer alan diğer düzenlemeler arasında dans etmenin ve izlenmesinin yasaklanması, “ahlaksızlık mekanları” tanımının belirsizliği, kemik kırığına yol açmayan şiddetin cezai yaptırıma tabi tutulmaması ve mezhep değiştirmenin suç sayılması bulunuyor. Akraba olmayan kadın ve erkeğin birlikte bulunması da suç kapsamına alınıyor.
Uluslararası uzmanlar, Taliban’ın bu düzenlemelerinin insan hakları, temel özgürlükler ve adil yargılanma ilkeleriyle çeliştiğini belirtiyor. Buna karşın Taliban yönetimi, 2021 yılında ABD’nin Afganistan’dan çekilmesinin ardından ülke genelinde bu politikaları uygulamayı sürdürüyor. Alınan kararlar, Afganistan’ın eğitim ve insan hakları alanındaki durumunun uluslararası gündemdeki yerini korumasına neden oluyor.
Altın fiyatlarında tarihte bir ilk: Bir gecede büyük sıçrayış!
Japonlar peşinde: 680 yıllık miras benimle birlikte yok olacak